Krizden sağ çıkan şirketlerin ortak noktası
Şans Mı, Sistem Mi?
Ekonomik krizler, piyasa dalgalanmaları, yüksek enflasyon, kur artışları ve finansman sorunları…
İş dünyasında krizler yeni bir konu değil. Ancak her kriz döneminde ilginç bir durum yaşanıyor.
Bazı şirketler küçülüyor. Bazıları kapanıyor. Bazıları ciddi zarar görüyor.
Ama bazı şirketler sadece ayakta kalmakla kalmıyor, kriz sonrasında daha da güçleniyor. Peki krizden sağ çıkan şirketlerin ortak noktası nedir? Şans mı? Sektör mü? Yoksa başka bir şey mi?
Krizler Şirketleri Değil, Zayıf Noktaları Ortaya Çıkarır
Aslında krizler çoğu zaman yeni sorun yaratmaz. Var olan sorunları görünür hale getirir. Normal dönemlerde fark edilmeyen hatalar kriz zamanında ortaya çıkar. Örneğin;
Zayıf nakit akışı
Yüksek borçluluk
Kontrolsüz giderler
Tek müşteriye bağımlılık
Plansız büyüme
Kriz geldiğinde bu sorunlar daha belirgin hale gelir. Bu nedenle krizler genellikle şirketleri değil, şirketlerin eksik yönlerini test eder.
Güçlü Nakit Akışı
Krizden çıkan şirketlerin en önemli ortak özelliği budur. Çünkü işletmeleri ayakta tutan ciro değil, nakittir. Satışlar geçici olarak düşebilir. Kâr marjları azalabilir. Ancak nakit akışını yönetebilen işletmeler bu dönemi daha rahat geçirir. Başarılı şirketler kriz gelmeden önce şu sorunun cevabını bilir: “Satışlarım birkaç ay düşerse ne kadar dayanabilirim?”
Gereksiz Borçtan Kaçınırlar
Kriz dönemlerinde en çok zorlanan işletmeler genellikle yüksek borç yükü taşıyan işletmelerdir.
Özellikle;
Kısa vadeli borçlar
Yüksek faizli krediler
Kontrolsüz finansman kullanımı, şirketlerin hareket alanını daraltır. Krizden güçlü çıkan şirketler ise borcu tamamen reddetmez. Ancak borcu kontrollü kullanır.
Tek Gelir Kaynağına Bağımlı Değillerdir
Birçok işletme cirosunun büyük bölümünü birkaç müşteriden elde eder. Normal zamanlarda bu durum sorun gibi görünmez. Ancak kriz döneminde müşteri kaybı yaşanırsa ciddi risk oluşur. Krizlere dayanıklı şirketler;
Müşteri çeşitliliği sağlar.
Ürün çeşitliliği oluşturur.
Yeni gelir kaynakları geliştirir.
Bu sayede tek bir noktadan gelecek darbeye karşı daha güçlü olurlar.
Giderlerini Yakından Takip Ederler
Kriz zamanlarında en büyük avantajlardan biri maliyet kontrolüdür. Başarılı şirketler;
Hangi giderin gerekli olduğunu,
Hangi giderin ertelenebileceğini,
Hangi giderin kaldırılabileceğini bilir. Çünkü kriz dönemlerinde büyüklükten çok verimlilik önem kazanır.
Finansal Verileri Düzenli Takip Ederler
Birçok işletme sahibi satış rakamlarını bilir. Ancak;
Karlılık oranlarını,
Nakit akışını,
Borçluluk seviyesini,
Tahsilat sürelerini takip etmez. Krizden güçlü çıkan şirketler ise kararlarını hislerle değil, verilerle alır.
Çünkü ölçemediğiniz şeyi yönetemezsiniz.
Değişime Hızlı Uyum Sağlarlar
Kriz dönemlerinde en tehlikeli cümle şudur: “Biz yıllardır böyle çalışıyoruz.”
Pazar değişir. Müşteri davranışları değişir. Teknoloji değişir. Başarılı şirketler değişime direnmez. Uyum sağlar. Gerekirse ürününü değiştirir. Gerekirse satış yöntemini değiştirir. Gerekirse iş modelini yeniden şekillendirir. Esneklik kriz dönemlerinde büyük avantaj sağlar.
Profesyonel Destek Almaktan Çekinmezler
Birçok işletme kriz döneminde maliyetleri azaltmak için danışmanlık ve profesyonel desteği ilk kesilecek kalem olarak görür. Oysa güçlü şirketler tam tersini yapar. Çünkü kriz zamanlarında;
Finansal planlama
Vergi planlaması
Nakit yönetimi
Risk analizi, her zamankinden daha önemli hale gelir. Doğru yönlendirme bazen işletmeye aylar hatta yıllar kazandırabilir.
Kriz Öncesinde Hazırlık Yapmış Olurlar
Kriz başladığında hazırlık yapmak çoğu zaman geç kalmaktır. Başarılı şirketler iyi dönemlerde de tedbir alır.
Nakit rezervi oluştururlar.
Borç yapılarını dengelerler.
Finansal raporlarını düzenli incelerler.
Alternatif senaryolar hazırlarlar.
Bu yüzden kriz geldiğinde panik yerine plan uygularlar.
Krizden Sağ Çıkanlar En Büyük Şirketler Değil, En Hazırlıklı Şirketlerdir
Ticaret tarihinde birçok büyük şirket krizlerde zorlandı. Birçok küçük işletme ise doğru yönetim sayesinde ayakta kalmayı başardı. Çünkü kriz dönemlerinde büyüklük tek başına yeterli değildir.
Asıl farkı yaratan;
Güçlü nakit akışı,
Kontrollü borç yönetimi,
Finansal disiplin,
Hızlı uyum kabiliyeti,
Doğru planlama olur.
Krizler geldiğinde kimin daha büyük olduğu değil, kimin daha hazırlıklı olduğu ortaya çıkar. Başarılı şirketler krizleri tahmin edemez belki, ama onlara hazırlıklı olmayı bilirler.
Uğur ERBİL
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
