Kredi kartları olmasaydı fiyatlar yine böyle mi olurdu ?
Marketten bir ürün alırken, internetten alışveriş yaparken veya bir restoranda ödeme yaparken çoğumuz kredi kartını kullanıyoruz. Hatta birçok işletme için kredi kartı artık vazgeçilmez bir ödeme aracı haline gelmiş durumda. Peki hiç düşündünüz mü?
Kredi kartları olmasaydı fiyatlar bugün gördüğümüz seviyelerde olur muydu?
Bu sorunun cevabı düşündüğünüz kadar basit değil.
İlk Bakışta Mantıklı Görünüyor
Birçok kişi şu düşünceye sahiptir: “İşletmeler kredi kartı komisyonu ödüyor. Bu komisyonlar da fiyatlara ekleniyor. O halde kredi kartı olmasaydı ürünler daha ucuz olurdu.”
Bu düşünce tamamen yanlış değildir. Gerçekten de işletmeler kredi kartı ile yapılan satışlarda belirli oranlarda komisyon öder. Özellikle taksitli satışlarda bu maliyet daha da yükselir. Doğal olarak birçok işletme bu maliyeti ürün veya hizmet fiyatlarına yansıtır. Ancak hikâye burada bitmiyor.
Kredi Kartları Satışları Artırıyor
Kredi kartlarının en büyük etkisi insanların satın alma gücünü artırmasıdır. Örneğin;
Bir müşterinin cebinde bugün 5.000 TL nakit olmayabilir.
Ancak kredi kartı sayesinde 20.000 TL’lik alışveriş yapabilir.
Bu durum piyasadaki talebi artırır. Talep arttığında ise fiyatların yükselmesi için uygun bir ortam oluşur. Ekonomi açısından bakıldığında fiyatları belirleyen sadece maliyetler değil, aynı zamanda taleptir.
Taksit Sistemi Tüketimi Hızlandırıyor
Özellikle Türkiye’de taksitli alışveriş kültürü oldukça yaygındır. Birçok kişi;
Telefonu
Beyaz eşyayı
Mobilyayı
Elektronik ürünleri nakit birikim yaparak değil, taksitle satın alır. Eğer kredi kartları ve taksit sistemi olmasaydı, birçok tüketici alışveriş kararını ertelemek zorunda kalabilirdi.
Bu da bazı sektörlerde talebin azalmasına yol açabilirdi. Talep azaldığında fiyatlar üzerindeki baskı da azalabilir.
İşletmeler İçin de Avantaj Sağlıyor
Kredi kartları sadece tüketiciler için değil, işletmeler için de önemli avantajlar sağlar. Örneğin;
Tahsilat riski azalır.
Nakit taşıma ihtiyacı düşer.
Satış hacmi artar.
Müşteri sayısı artabilir. Bu avantajlar olmasa işletmeler farklı maliyetlerle karşılaşabilir. Yani kredi kartı komisyonu ortadan kalksa bile başka maliyetler ortaya çıkabilir.
Asıl Sorun Kredi Kartı mı, Enflasyon Mu?
Bir ürünün fiyatını belirleyen birçok unsur vardır:
Enflasyon
Döviz kuru
Enerji maliyetleri
İşçilik giderleri
Kira giderleri
Vergiler
Finansman maliyetleri
Kredi kartı komisyonları bunlardan sadece biridir. Dolayısıyla fiyatların yüksek olmasının tek nedeni kredi kartları değildir. Hatta çoğu sektörde fiyatları etkileyen en büyük unsur kredi kartı komisyonlarından çok enflasyon ve finansman maliyetleridir.
Kredi Kartları Olmasaydı Ne Olurdu?
Muhtemelen:
Bazı ürünlerde fiyatlar bir miktar daha düşük olabilirdi.
Taksitli alışverişler azalırdı.
Tüketim hızı düşebilirdi.
İşletmelerin satış hacmi küçülebilirdi.
Tahsilat problemleri artabilirdi. Yani fiyatların düşmesi mümkün olsa bile bugünkü ekonomik yapı tamamen farklı olurdu.
Görünmeyen Maliyet: Kolay Harcama Psikolojisi
Kredi kartlarının fiyatlar üzerindeki etkisinden daha önemli bir konu da tüketici davranışlarıdır.
Araştırmalar gösteriyor ki insanlar kredi kartıyla ödeme yaparken nakit ödemeye göre daha rahat harcama yapabiliyor. Çünkü fiziksel para çıkışı hissedilmiyor. Bu durum:
Daha fazla tüketim
Daha fazla talep
Daha yüksek fiyat toleransı oluşturabiliyor. Bazı ekonomistler kredi kartlarının fiyatlar üzerindeki dolaylı etkisinin burada başladığını düşünüyor.
Fiyatlar Biraz Farklı Olabilirdi Ama Mucize Beklememek Gerekir
Kredi kartları hiç olmasaydı bazı ürün ve hizmetlerde maliyetler daha düşük olabilirdi. Ancak fiyatların bugünkünden çok daha ucuz olacağını söylemek doğru olmaz. Çünkü fiyatları belirleyen şey sadece kredi kartı komisyonları değildir. Asıl belirleyici unsurlar;
Enflasyon
Üretim maliyetleri
Finansman giderleri
Arz ve talep dengesi gibi ekonomik faktörlerdir.
Kredi kartları fiyatları etkileyen unsurlardan biridir, ancak fiyatları tek başına belirleyen unsur değildir. Hatta birçok durumda fiyatlardan daha fazla etkiyi tüketim alışkanlıklarımız üzerinde yaratır.
Uğur ERBİL
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
