İşten çıkarmada en sık yapılan hatalar

Bir İmza Eksikliği İşletmenize Binlerce Liraya Mal Olabilir!

Bir çalışanla yolları ayırmak, çoğu işveren için kolay bir süreç değildir. Ancak duygusal davranmak, acele etmek veya süreci eksik yönetmek, işletmeleri ciddi hukuki ve mali risklerle karşı karşıya bırakabiliyor. Özellikle işten çıkarma süreci, işçi çıkışı nasıl yapılır, işten çıkarırken dikkat edilmesi gerekenler ve işten çıkarma tazminatı gibi konular Google’da en çok aranan başlıklar arasında yer alıyor.

Pek çok işveren, işten çıkarma işleminin yalnızca SGK çıkış kodunun verilmesinden ibaret olduğunu düşünüyor. Oysa eksik veya hatalı yapılan bir işlem, yıllar sonra bile işletmenin karşısına dava, tazminat ve idari para cezası olarak çıkabiliyor.

Peki, işten çıkarmada en sık yapılan hatalar nelerdir?

İbraname Almamak

İşten çıkarmada yapılan en büyük hatalardan biri, çalışandan usulüne uygun bir ibraname alınmamasıdır. Birçok işveren, tüm ödemeleri yaptığını düşünmesine rağmen, çalışan daha sonra;

Fazla mesai alacağı, 

Kullanılmayan izin ücreti, 

Kıdem tazminatı, 

İhbar tazminatı, 

Resmi tatil ve bayram alacakları için dava açabiliyor. İbraname, işçinin belirli alacaklarını aldığını ve bunları kabul ettiğini gösteren önemli bir hukuki belgedir. Ancak her imzalanan belge de geçerli değildir. Kanunda belirlenen şartlara uygun düzenlenmeyen bir ibraname, mahkemelerde geçersiz sayılabilmektedir. Bu nedenle işten çıkarırken dikkat edilmesi gerekenlerarasında ilk sırada, doğru hazırlanmış bir ibraname yer alır.

Evrak İmzalamadan Personeli Göndermek

Birçok işletmede yaşanan klasik senaryo şöyledir: “Bugün itibarıyla çıkışın verildi, eşyalarını topla ve ayrıl.” Ardından personel hiçbir belge imzalamadan işyerinden ayrılır. Bu durumda işverenin elinde;

Tebliğ edilmiş fesih bildirimi, 

Teslim alınmış evraklar, 

İşten ayrılış belgeleri, 

Alacakların ödendiğine ilişkin kanıtlar bulunmayabilir. Yıllar sonra açılan bir davada işveren, haklı olduğunu ispat etmekte zorlanabilir.

İş hukukunda birçok durumda ispat yükü işverene düşmektedir. Bu nedenle işçi çıkışı nasıl yapılır sorusunun cevabı, yalnızca SGK sisteminden çıkış vermek değildir. Sürecin evraklarla desteklenmesi gerekir.

Son Maaş ve Hakları Elden Ödemek

İşverenlerin sık yaptığı hatalardan biri de son maaşı, izin ücretini veya tazminatları elden ödemektir.

“Elden verdim, zaten gördü.” düşüncesi çoğu zaman yeterli olmaz. İşçi daha sonra;

Maaşını almadığını, 

Tazminatının ödenmediğini, 

İzin ücretinin verilmediğini iddia edebilir. Mahkemelerde ispat açısından en güçlü yöntem, ödemelerin banka kanalıyla yapılması ve açıklama kısmında ödemenin niteliğinin açıkça belirtilmesidir. Özellikle işten çıkarma tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının elden ödenmesi, işletmeler açısından ciddi risk oluşturabilir.

Yanlış SGK Çıkış Kodu Kullanmak

Yanlış çıkış kodu, hem işveren hem de çalışan açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Örneğin;

İşsizlik maaşı hakkı, 

Tazminat yükümlülüğü, 

Olası işe iade davaları, 

İdari yaptırımlar 

yanlış kod seçimi nedeniyle farklı bir boyuta taşınabilir. Bu nedenle işten çıkarma süreci yürütülürken çıkış nedeninin doğru tespit edilmesi ve SGK kodunun dikkatle belirlenmesi gerekir.

Haklı Fesih Sebebini Belgelendirmemek

İşverenler bazen devamsızlık, performans düşüklüğü veya işyeri kurallarına aykırılık nedeniyle personelin iş akdini sona erdiriyor. Ancak;

Tutanak yoksa, 

Savunma alınmadıysa, 

Yazılı uyarılar bulunmuyorsa, 

Deliller oluşturulmadıysa, 

işverenin haklı feshi mahkemede ispat etmesi oldukça zorlaşabiliyor. Birçok işletme, aslında haklı olduğu halde yeterli belge oluşturmadığı için yüksek tutarlarda tazminat ödemek zorunda kalabiliyor.

Kullanılmayan İzinleri Hesaplamamak

İşten ayrılan çalışanın kullanılmamış yıllık izinleri varsa, bunların ücretinin hesaplanarak ödenmesi gerekir. Eksik hesaplama veya hiç ödeme yapılmaması;

İşçilik alacağı davalarına, 

Faiz yüküne, 

Yargılama giderlerine, 

Avukatlık ücretlerine neden olabilmektedir. 

Süreci Profesyonel Destek Almadan Yönetmek

İşten çıkarmalarda yapılan en pahalı hata, “Bir şey olmaz.” düşüncesidir. Bir eksik belge, yanlış çıkış kodu veya hatalı ödeme yöntemi;

İşe iade davalarına, 

Kıdem ve ihbar tazminatlarına, 

Faiz ve yargılama giderlerine, 

Beklenmedik mali yükümlülüklere neden olabilir. Özellikle işten çıkarma süreci, işçi çıkışı nasıl yapılır ve işten çıkarırken dikkat edilmesi gerekenler konularında profesyonel destek almak, çoğu zaman işletmeyi çok daha büyük maliyetlerden korur.

Çalışanı işten çıkarmak yalnızca bir SGK bildirimi değildir. Doğru belgelerin hazırlanması, ödemelerin usulüne uygun yapılması, ibranamenin alınması ve tüm sürecin kayıt altına alınması büyük önem taşır.

Bugün eksik yapılan küçük bir işlem, aylar veya yıllar sonra işletmenize ciddi tazminat yükü olarak geri dönebilir.

Uğur ERBİL

Serbest Muhasebeci Mali Müşavir